21 Haziran 2027 Tarihi E-Ticaret Siteleri İçin Web Erişilebilirliği Neden Kritik?

E-ticarette iyi bir kullanıcı deneyimi denince çoğu zaman hızlı açılan sayfalar, sade ödeme adımları ve güçlü bir mobil arayüz akla geliyor. Ancak bir e-ticaret sitesinin gerçekten iyi bir deneyim sunabilmesi için kullanıcıların ürünleri inceleyebilmesi, menüler arasında rahatça gezinebilmesi, formları doldurabilmesi ve aradığı bilgiye kimseden yardım almadan ulaşabilmesi de gerekiyor.

Web erişilebilirliği tam olarak bu noktada devreye giriyor. Türkiye'de bu konu artık yalnızca iyi bir uygulama örneği değil, belirli bir takvime bağlanmış bir yükümlülük. E-ticaret hizmet sağlayıcıları için kritik tarih ise 21 Haziran 2027.

Web Erişilebilirliği Nedir?

Web erişilebilirliği; web sitelerinin ve mobil uygulamaların engelli bireyler, yaşlılar ve farklı ihtiyaçlara sahip tüm kullanıcılar tarafından eşit biçimde kullanılabilmesini ifade eder. Erişilebilir bir sitede içerikler ekran okuyucular tarafından doğru şekilde algılanabilir, tüm işlemler yalnızca klavye ile tamamlanabilir, metinler yeterli kontrasta sahiptir ve formlar anlaşılır biçimde yapılandırılmıştır.

Bu alandaki uluslararası referans, W3C tarafından yayımlanan WCAG (Web Content Accessibility Guidelines - Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu) kriterleridir.

2025/10 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi Ne Getiriyor?

Web siteleri ve mobil uygulamaların erişilebilirliğine ilişkin 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 21 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Genelge, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun kapsamında bilgi ve iletişim teknolojilerinin erişilebilirliğinin yasal bir zorunluluk olduğunu hatırlatıyor ve bu alandaki çalışmaları belirli bir takvime bağlıyor.

Genelgeye göre kapsamdaki kurum ve kuruluşların web sitelerini ve mobil uygulamalarını şu iki referansa uygun hale getirmesi gerekiyor:

• Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi – A Seviyesi
• Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu (WCAG 2.2)

Uyum süreleri ise kurum türüne göre farklılaşıyor:

• 1 yıl içinde: Kamu kurumları, belediyeler, üniversiteler, bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları, yolcu taşımacılığı yapan özel kuruluşlar, A Grubu seyahat acenteleri ve 200 binin üzerinde abonesi bulunan elektronik haberleşme işletmecileri
• 2 yıl içinde: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcılar

Genelgenin yayımlandığı tarih esas alındığında e-ticaret hizmet sağlayıcıları için tanınan süre 21 Haziran 2027'de sona eriyor.

Genelge kapsamında süreç, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığında kurulan İzleme Komisyonu tarafından takip ediliyor. İzleme süreci sonunda erişilebilir olduğu tespit edilen web siteleri ve mobil uygulamalara Bakanlık tarafından 2 yıl süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanım hakkı veriliyor.

E-Ticaret Siteleri Neden Şimdiden Hazırlanmalı?

21 Haziran 2027 uzak bir tarih gibi görünebilir. Ancak erişilebilirlik çalışmaları tek seferde tamamlanan bir düzenleme değil. Mevcut durumun analiz edilmesi, sorunların önceliklendirilmesi, geliştirme ekiplerinin planlama yapması, tasarım ve içerik süreçlerinin güncellenmesi zaman alan adımlar.

Bu nedenle kurumların yalnızca "Web sitemiz erişilebilir mi?" sorusuna odaklanması yeterli değil. Hangi kullanıcı gruplarının sitenin hangi noktalarında engelle karşılaştığını ve mevcut durumun ne ölçüde ölçülebilir olduğunu da bilmek gerekiyor.

Web Erişilebilirliğini İki Boyutta Ele Almak Gerekiyor

Sağlıklı bir erişilebilirlik yaklaşımı iki farklı boyutu birlikte değerlendirmeyi gerektirir:

• Kullanıcı deneyimi boyutu: Ziyaretçilerin metin boyutu, kontrast veya animasyonlar gibi ayarları kendi ihtiyaçlarına göre düzenleyebilmesi
• Teknik erişilebilirlik boyutu: Sitenin kod yapısının, içeriklerinin ve işlevlerinin erişilebilirlik kriterlerine uygun olması

Siteye eklenen erişilebilirlik araçları, kullanıcıların deneyimi kişiselleştirmesine önemli katkı sağlar. Ancak ekran okuyucular tarafından doğru algılanmayan içerikler, klavye ile tamamlanamayan ödeme adımları, etiketleri eksik formlar veya alternatif metni bulunmayan ürün görselleri gibi sorunlar doğrudan sitenin altyapısıyla ilgilidir. Bu tür sorunların çözümü için teknik analiz ve geliştirme çalışması gerekir.

Mobildev Access de erişilebilirliği bu iki boyutu karşılayan iki tamamlayıcı katmanla ele alıyor: Ziyaretçilerin deneyimi kişiselleştirmesini destekleyen Widget ve web sitesini WCAG kriterleri doğrultusunda analiz eden Site Checker.

İlk Adım: Mevcut Durumu Ölçülebilir Hale Getirmek

Erişilebilirlik çalışmalarına başlamanın en doğru yolu, web sitesinin bugünkü durumunu net biçimde görmek. Nereden başlanacağını bilmeden yapılan düzenlemeler hem zaman kaybına hem de önemli sorunların gözden kaçmasına yol açabilir.

Mobildev Access Site Checker, web sitelerini WCAG 2.1 ve WCAG 2.2 kriterleri doğrultusunda otomatik olarak analiz ediyor. Tarama sonucunda şu bilgiler görüntülenebiliyor:

• Sitenin genel erişilebilirlik durumu
• Tespit edilen ihlaller
• Başarıyla geçilen kontroller
• Manuel inceleme gerektiren maddeler
• Sorunların bulunduğu sayfa ve öğeler

Tespit edilen sorunlar etkilerine göre kritik, ciddi, orta ve düşük seviyelerinde sınıflandırılıyor. Böylece ekipler yalnızca kaç sorun bulunduğunu değil, hangi sorunların öncelikli olarak ele alınması gerektiğini de görebiliyor. Bu önceliklendirme, teknik ekiplerin çalışmalarını sınırlı kaynaklarla daha planlı ilerletmesine yardımcı oluyor.

Burada manuel inceleme gerektiren maddeler ayrıca önem taşıyor. Bazı erişilebilirlik kriterleri, örneğin bir görselin alternatif metninin içeriği gerçekten doğru anlatıp anlatmadığı, yalnızca otomatik kontrollerle değerlendirilemez. Bu maddelerin ekipler tarafından ayrıca gözden geçirilmesi gerekir.

Erişilebilirlik Yalnızca Engelli Kullanıcıları İlgilendirmiyor

Dijital erişilebilirlik çoğu zaman yalnızca kalıcı engellilik durumlarıyla ilişkilendiriliyor. Oysa çok daha geniş bir kullanıcı kitlesini ilgilendiriyor. Aynı web sitesi farklı kullanıcılar tarafından şu nedenlerle çok farklı biçimlerde deneyimlenebiliyor:

• Görme farklılıkları ve renk algısı farklılıkları
• Hareket kısıtlılıkları
• Disleksi gibi okuma güçlükleri
• Dikkat ve odaklanma ihtiyaçları
• Yaşa bağlı güçlükler
• Kırık bir kol, parlak güneş ışığı altında ekran kullanımı gibi geçici koşullar

E-ticaret açısından bu tablo, erişilebilirliğin aynı zamanda daha geniş bir müşteri kitlesine ulaşmak anlamına geldiğini gösteriyor. Ürün sayfasını okuyamayan ya da ödeme adımını tamamlayamayan bir kullanıcı, potansiyel bir satışın kaybedilmesi demek.

Kullanıcıya Kendi Deneyimini Düzenleme İmkânı

Mobildev Access Widget, ziyaretçilerin web sitesini kendi ihtiyaçlarına göre kişiselleştirmesine imkân tanıyor. Widget'ta kısıtlı görme, görme engelli, disleksi, DEHB, nöbet hassasiyeti ve yaşlılık gibi hazır profiller bulunuyor.

Hazır profillerin yanı